Angen amddiffyn trigolion mwyaf bregus Gwynedd trwy ddatganoli

14/12/2017

Bydd Y Cynghorydd Craig ab Iago, Llanllyfni yn galw am gefnogaeth Cynghorwyr Gwynedd i amddiffyn trigolion mwyaf bregus Gwynedd trwy ddatganoli’r drefn lles i Gymru yr wythnos hon.

“Mae gwir bryder y Nadolig hwn dros unigolion a theuluoedd sy’n symud i’r sustem Credyd Cynhwysol am gefnogaeth gyda chyflogau isel, diweithdra, salwch, anhwylderau iechyd, gofal plant a rhent tai,” meddai’r Cynghorydd Craig ab Iago sy’n cynrychioli trigolion Gwynedd.

“Wrth i’r Credyd Cynhwysol gael ei ymestyn i fwy o ardaloedd yng Nghymru, mae’r cyfnod oedi wrth newid i’r sustem yn golygu bod pobl ddim yn derbyn taliadau am chwe wythnos, a rhai cyn hired â deg wythnos. Mae hynny’n annerbyniol ar y gorau, ond dros gyfnod y Nadolig, lle mae mwy o wario na’r arfer yn digwydd, mae’n greulon.”

Y flwyddyn nesaf, bydd trigolion Gwynedd yn newid o’r system fudd-daliadau bresennol credydau treth plant a gwaith, budd-dal tai a lwfansau ceisio gwaith, cyflogaeth ac incwm i’r sustem newydd sef Credyd Cynhwysol.

“Rydym eisoes yn clywed o ardaloedd eraill bod bobl yn mynd i ddyled gyda’i rhent tai, yn mynd yn ddibynnol ar fanciau bwyd ac yn mynd i boeni a phryderu am gynnal eu hunain a’u teuluoedd. Effaith pen draw hyn yw bod risg gynyddol bod pobl yn colli eu cartrefi, yn mynd yn ddigartref a bod y cyfan yn effeithio ar eu hiechyd.

“Dwi felly am alw ar gynghorwyr Gwynedd i gefnogi’r cynnig yma sydd gerbron y Cyngor llawn (dydd Iau 14 Rhagfyr) i ddatganoli gweinyddiaeth y drefn lles yng Nghymru, fel sydd eisoes wedi digwydd yn Yr Alban.

Yn ôl Dirprwy Arweinydd Gwynedd, y Cynghorydd Mair Rowlands: “O wneud hyn, gellir rhoi hyblygrwydd i ni leddfu effeithiau’r dreth ar unigolion a theuluoedd sydd mewn gwir angen. Dydyn ni ddim am weld trigolion Gwynedd yn dioddef nac yn pryderu am fwydo a dilladu eu hunain, am sicrhau bod to uwch eu pennau nac yn dioddef o salwch oherwydd y sustem newydd ddaw i rym yma ym mis Ebrill 2018.

“Dyw rhoi mwy o bwysau ar wasanaethau lleol, gwasanaethau iechyd, gwasanaethau tai, gwasanaethau’r trydydd sector ddim yn opsiwn mewn cyfnod o gyni ariannol. Mae’r gwasanaethau hyn eisoes dan straen a chyda mwy o doriadau ariannol i ddod, dyw’r rhagolygon ddim yn dda. Dyna’r rheswm bod Tîm Plaid Cymru yng Ngwynedd, yng Nghaerdydd a San Steffan yn cydweithio i roi pwysau ar wleidyddion Torïaidd i weld y newid hwn,” meddai’r Cynghorydd Mair Rowlands.

“Nawr yw’r amser i ni weithredu a galw ar y Llywodraeth Lafur yng Nghaerdydd i bwyso ar y Llywodraeth Dorïaidd yn San Steffan i ddatganoli gweinyddiaeth y drefn lles i Gymru. Yn y tymor hir, yma yng Nghymru y dylai’r sustem gael ei gweithredu a’i chydlynu,” meddai’r Cynghorydd Craig ab Iago.