Profiadau gwleidydd ifanc ym Malaysia

10/01/2018

Dewiswyd gwleidydd ifanc o Gymru i fynd ar daith ym Malaysia i ddysgu mwy am wleidyddiaeth, economi a diwylliant y wlad yn ddiweddar.

Mair Rowlands, 28, o Fangor oedd yr unig wleidydd o Gymru a ddewiswyd i gynrychioli’r Deyrnas Gyfunol ar Raglen Gyfnewid Arweinwyr Ifanc y Deyrnas Gyfunol ar y daith i Malaysia. Trefnwyd ac arianwyd y daith gan Uwch Gomisiwn Prydeinig Kuala Lumpur. Dyma ddarn o’i dyddiadur tra allan yn Malaysia...

Dydd Sadwrn

Cam cynta’r daith oedd cyfarfod y criw roeddwn yn teithio â nhw yn y maes awyr yn Heathrow; tri gwleidydd ifanc o’r Blaid Lafur, y Blaid Geidwadol, y Blaid Werdd ac aelod o staff Chatham House. Pawb yn gyfeillgar ac yn gyrru mlaen, cwmni difyr am wythnos.

Ar ôl taith awyren 13 awr o Lundain i Kuala Lumpur, prif ddinas Malaysia, cyfarfod arweinydd ein taith o swyddfa’r Uwch Gomisiynydd cyn teithio i’r gwesty. Roeddwn wedi ymweld â Kuala Lumpur am ddau ddiwrnod o’r blaen, mae’n ddinas ddeinamig llawn bwrlwm, sy’n cael ei galw’n ‘Garden City of Light.’ Mae'n un o'r rhanbarthau metropolitan sy'n tyfu gyflymaf yn ne ddwyrain Asia o ran poblogaeth ac economi. Tymheredd yn 27 gradd Celsius, noson glos iawn - ro’n i’n amau na fyddwn yn llwyddo i arfer gyda’r tywydd llaith yma.

Dydd Sul

Brecwast yn y gwesty – amrywiaeth o fwydydd Tseiniaidd blasus i brydau mwy sbeislyd Malay. Taith wedyn i Ipoh, prif ddinas Perak, gwladwriaeth yng ngogledd orllewin Malaysia. a chael gweld mwy ar dirlun Malaysia - harddwch trofannol naturiol a bryniau calchfaen. Mynd nôl i'r blynyddoedd yn ystod cyfnod y trefedigaethol Prydeinig, fe sefydlwyd Perak yn llwyr ar fwyngloddio tun a phlanhigfeydd coed rwber, ac mae gweddillion y cyfnod hynny yn dal i'w gweld heddiw.

Ymweliad cyntaf y daith oedd i Tanjung Tualang Tin Dredge No. 5 - TT5 sef y draeniad tun olaf yn y wlad ac o bosib yn y byd! Mae’r awdurdod lleol wedi gweithio’n galed i’w gadw ac mae amgueddfa yno bellach. Yna taith i Gastell Kellie, castell hynaf Malaysia, a gafodd ei adeiladu gan yr Albanwr William Kellie Smith (perchennog planhigfa coed rwber) ar gyfer ei wraig Agnes. Profiad swreal oedd sefyll ar frig castell Albanaidd yn edrych dros blanhigfeydd gwyllt Perak.

Gwledd o ginio wedyn gyda YB Dato Mohammad Zahir bin Abdul Khalid, aelod o Gyngor Gweithredol Gwladwriaeth Perak a Chadeirydd Pwyllgor Gwladwriaeth Perak ar gyfer datblygu diwydiannau a buddsoddi. Ces fraw o weld bod Dato Zahir yn gwybod lot am Gymru ac wedi clywed am Blaid Cymru!! Roedd wedi astudio ym Mhrifysgol Abertawe am dair blynedd ac ennill gradd mewn Economeg.

Dydd Llun

Bore gyda staff o swyddfa Uwch Gomisiynydd Prydeinig Kuala Lumpur yn dysgu mwy am wleidyddiaeth y wlad, polisi tramor a’r sefyllfa hawliau dynol. Roedd yn amlwg ei bod hi’n wlad aml-ethnig ac amlddiwylliannol iawn. Mae hanner y boblogaeth yn Malai, tra bod yr hanner arall yn cynnwys poblogaeth Tsieineaidd, Indiaidd a phobl frodorol ac mae’r grwpiau ethnig yma’n llwyddo i gyd fyw efo’i gilydd. Mae gwleidyddiaeth a phleidiau gwleidyddol y wlad wedi ei rhannu’n bennaf ar sail crefydd a thras ethnig yn hytrach na safbwyntiau ideolegol - gwahanol iawn i wleidyddiaeth Prydain.

Dydd Mawrth

Braint cael ymweld â Senedd Malaysia heddiw. Mae Senedd Malaysia wedi ei fodelu ar system Seneddol San Steffan, ac roedd y lle yn ddigon tebyg a moethus i adeiladau’r Llywodraeth a Thŷ’r Cyffredin yn Llundain. Clymblaid sydd mewn llywodraeth yma ar hyn o bryd, a hynny o dan arweinyddiaeth y blaid fwyaf sef Plaid Fwslemaidd yn bennaf, sef UMNO (Sefydliad Cenedlaethol Malaysia Unedig). Dyma’r drefn ers 60 mlynedd ers iddynt gael eu hannibyniaeth yn ôl yn 1957. Cyfle wedyn i gyfarfod Aelod Seneddol ieuengaf y Llywodraeth sef Dato’ Sri Dr. Irmohizam Ibrahim. Mae o’n 41, ond yn Malaysia da chi dal yn cael eich ystyried yn ifanc yn y cwmpawd oedran 18-40! Roedd o’n frwdfrydig a charismataidd iawn.

Yna cyfarfod dros bryd o fwyd gyda rhai o ysgolheigion Chevening y DU sef cynllun unigryw i arweinwyr y dyfodol o Malaysia astudio yn y Deyrnas Gyfunol. Mae bron i hanner miliwn o bobl Malaysia yn alwmni i brifysgolion a cholegau ym Mhrydain. Mae’r rhan fwyaf o’r bobl ifanc yn bobl ifanc addysgedig ac mae nifer fawr ohonynt wedi bod mewn prifysgol ym Mhrydain. Maen nhw hefyd yn gwybod llawer iawn mwy am Gymru a Phrydain a gwleidyddiaeth Prydain nag roedden ni’n ei wybod am Malaysia cyn cychwyn ar y daith yma.

Cyfarfod a chynrychiolwyr o Lywodraeth Ieuenctid Malaysia yn Perak

Dydd Mercher

Bore ma aethon ni draw i gyfarfod Cymdeithas AWAM, Cymdeithas Gweithredu i Ferched yn Unig, sefydliad ffeministaidd annibynnol sydd wedi ymrwymo i wella bywydau menywod ym Malaysia. Maen nhw’n canolbwyntio ar wella dealltwriaeth o drais yn seiliedig ar ryw. Roedd yn ysbrydoledig gweld y merched ifanc yma yn barod i lobio ac ymgyrchu yn erbyn y Llywodraeth. Dim ond 10% o Aelodau Seneddol sy’n ferched. Roedd yn ddifyr iawn rhannu profiadau.

Dydd Iau

Roedd heddiw yn gyfle i ni gyfarfod gyda'r DAP (Democratic Action Party) sef y Blaid fwyaf o fewn yr wrthblaid, sy’n glymblaid. Plaid o ddemocratiaid sosialaidd cymdeithasol, sy’n credu mewn cydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol yw DAP, dyma chwaer blaid y Blaid Lafur yn Malaysia. Wedyn cyfle o’r diwedd i ni gyfarfod gyda’r Uwch Gomisiynydd, Vicki Treadell, sy’n wreiddiol o Ipoh yn Malaysia. Roedd hi’n amlwg yn angerddol iawn am wella ymgysylltiad pobl ifanc â gwleidyddiaeth ac yn gweld fod llwyddiant Malaysia fel gwlad ffyniannus a blaengar yn dibynnu ar alluogi pobl ifanc yno i gymryd mwy o ran yn y system wleidyddol.

Bydd criw o actifyddion a gwleidyddion ifanc o Malaysia yn ymweld â Phrydain, a Chymru gobeithio, y flwyddyn nesaf. Bydd hwn yn gyfle iddyn nhw ddeall mwy am wleidyddiaeth, economi a diwylliant gwledydd Prydain a gweld sut rydym yn ceisio galluogi pobl ifanc i gymryd mwy o ran yn y system wleidyddol. Dwi'n argyhoeddedig bod gwaith i’w wneud i gael pobl ifanc i ymgysylltu â gwleidyddiaeth ar lefel leol, genedlaethol a byd-eang. Mae’n hanfodol i ddiogelu a chryfhau democratiaeth ledled y byd.

Cynghorydd Mair Rowlands